Bron: www.grantsfinder.eu
De EU trekt via haar GenAI4EU-initiatief bijna 700 miljoen euro uit specifiek voor generatieve AI, terwijl de totale AI-investeringen in het kader van Horizon Europe, Digital Europe, EuroHPC en EIC voor 2026-2027 meer dan 2 miljard euro bedragen. Deze gids brengt alle relevante programma's, alle openbare oproepen en de snelste route naar financiering voor elk type AI-project in kaart.
Drie strategische documenten bepalen waar het EU-AI-geld in 2026 naartoe gaat: het AI Continent Action Plan (april 2025), de Apply AI Strategy (oktober 2025) en het Horizon Europe-werkprogramma 2026-2027. Samen vormen ze een gelaagde financieringsarchitectuur die zich uitstrekt over fundamenteel onderzoek, industriële implementatie, infrastructuur en talent.
Het totale indicatieve budget voor onderwerpen die de ontwikkeling van AI stimuleren in het Horizon Europe-werkprogramma 2026-2027 alleen al wordt geschat op € 2.023 miljoen. Hierbij zijn de toewijzingen voor Digital Europe, EIC of EuroHPC niet meegerekend.
GenAI4EU werd in januari 2024 gelanceerd als onderdeel van het EU-innovatiepakket voor AI, met een initiële toezegging van 500 miljoen euro. Eind 2025 was het initiatief gegroeid tot bijna 700 miljoen euro, verdeeld over drie instrumenten: Horizon Europe-onderzoekssubsidies in het kader van het partnerschap voor AI, data en robotica; Digital Europe-uitroloproepen; en EIC-aandelen- en subsidiefinanciering.
Het initiatief werkt via twee belangrijke uitvoeringsstructuren:
GenAI4EU richt zich op organisaties die generatieve AI kunnen implementeren in productieomgevingen in de zeven strategische sectoren. In aanmerking komende entiteiten zijn onder meer bedrijven van elke omvang, onderzoeksorganisaties en overheidsinstanties die gevestigd zijn in EU-lidstaten of landen die zijn geassocieerd met Horizon Europe. Voor de meeste Horizon Europe-oproepen zijn consortia vereist van ten minste drie entiteiten uit drie verschillende in aanmerking komende landen. EIC Accelerator-uitdagingen zijn gericht op individuele bedrijven.
Deze sectoren zijn gekozen omdat ze een groot deel van het BBP van de EU vertegenwoordigen en te maken hebben met berekenbare productiviteitswinsten door de invoering van generatieve AI. Elk heeft specifieke oproeponderwerpen die ervoor zorgen dat de financiering naar de implementatie gaat, en niet alleen naar de ontwikkeling van prototypes.
Generatieve AI voor procesoptimalisatie, voorspellend onderhoud en kwaliteitscontrole in industriële omgevingen.
Robotprogrammering van de volgende generatie, interactie tussen mens en robot, en autonome besluitvorming.
Multimodale AI voor biomedisch onderzoek, ondersteuning bij klinische besluitvorming en het ontdekken van geneesmiddelen. Tot € 17 miljoen per project.
AI-gestuurd netbeheer, energieprognoses en optimalisatie van installaties voor hernieuwbare energieopwekking.
Precisielandbouw, gewasmonitoring, optimalisatie van de toeleveringsketen en toepassingen op het gebied van voedselveiligheid.
Autonome systemen, verkeersbeheer, logistieke optimalisatie en slimme infrastructuur.
AI voor de verwerking van satellietgegevens, luchtverkeersbeheer en lucht- en ruimtevaartproductie.
Het Horizon Europe-werkprogramma 2026-2027 voor Cluster 4 (Digitaal, Industrie en Ruimtevaart) introduceert zeven belangrijke AI-oproeponderwerpen. De oproepen voor de industrie zijn in december 2025 geopend; de digitale oproepen zijn in januari 2026 geopend.
Alle zeven onderwerpen vallen onder het partnerschap voor AI, data en robotica, wat betekent dat ze moeten aansluiten bij de strategische onderzoeks- en innovatieagenda van het partnerschap. Projecten moeten een duidelijk traject naar implementatie in de doelsector laten zien, niet alleen onderzoeksresultaten.
Dit thema lanceert de eerste pilot van het virtuele instituut RAISE (Resource for AI Science in Europe). Projecten zullen wetenschappelijke laboratoria helpen bij het ontwikkelen van de intelligentielaag die instrumenten in staat stelt om semi- of volledig autonoom experimenten te plannen, uit te voeren en te analyseren. De nadruk ligt op laboratoria die al een vergevorderd niveau van automatisering en digitalisering hebben bereikt en klaar zijn om AI in hun workflows te integreren. Dit vormt een brug tussen Cluster 4 en de bredere horizontale RAISE-oproep ter waarde van € 107 miljoen.
Richt zich op autonome AI-agenten die kunnen opereren in de zeven prioritaire sectoren van GenAI4EU. De oproep zoekt projecten die verder gaan dan gecontroleerde demonstraties, naar agents die omgaan met onvolledige informatie, vijandige omstandigheden en wettelijke nalevingsbeperkingen in live industriële omgevingen. Van projecten wordt verwacht dat ze open-sourcecomponenten produceren om de Europese AI-ontwikkelaarsgemeenschap te laten groeien.
Het belangrijkste uitvoeringsinstrument voor GenAI4EU in Horizon Europe. Projecten moeten een specifieke industriële uitdaging in een van de zeven sectoren aanpakken met behulp van generatieve AI, met een consortium dat eindgebruikersorganisaties omvat. De oproep hanteert een uitdagingsgedreven format: aanvragers definiëren een meetbare prestatiedoelstelling en de AI-aanpak om deze te bereiken. Dit is het individuele onderwerp met het hoogste budget van de zeven en put rechtstreeks uit de middelen van het GenAI4EU-initiatief.
Pakt een fundamentele bottleneck aan: hoogwaardige, wettelijk conforme trainingsgegevens. Projecten zullen technische en governance-oplossingen ontwikkelen voor gegevenstoegang in het kader van de EU-AI-wet, de AVG en de Data Act, met behoud van het concurrentievoordeel voor gegevenshouders. Dit thema vormt een aanvulling op het initiatief Common European Data Spaces.
Twee complementaire robotica-onderwerpen: één gericht op fysieke manipulatie en kernvaardigheden van robots in de productie (TRL 4-6), en één gericht op platforms van de volgende generatie die waarneming, redenering en actie combineren voor industriële en dienstverlenende omgevingen (TRL 3-5). Beide vallen duidelijk binnen de robotica- en productiesectoren van GenAI4EU.
Een innovatieactie (IA) gericht op de inzet van door AI aangestuurde digitale tweelingen voor civiele bescherming, overstromingsbeheer, voorspelling van bosbranden en andere toepassingen voor vroegtijdige waarschuwing. Projecten moeten aantonen dat ze kunnen worden geïntegreerd met bestaande nationale en regionale systemen voor rampenbeheer. Het budget is bestemd voor oplossingen die klaar zijn voor implementatie, niet voor proof-of-concept-werk.
De EU bouwt een AI-rekeninfrastructuur met twee niveaus om een einde te maken aan de Europese afhankelijkheid van cloudproviders buiten de EU voor AI-training.
Ten minste 15 voor AI geoptimaliseerde supercomputerfaciliteiten die tegen eind 2026 operationeel zijn, verspreid over de lidstaten. Gratis toegang voor onderzoek en Horizon Europe-projecten via doorlopende EuroHPC-toegangsoproepen.
Vier tot vijf faciliteiten met elk meer dan 100.000 geavanceerde AI-processors, gericht op het trainen van grensverleggende modellen met meer dan 400 miljard parameters. De formele oproep tot het indienen van blijken van belangstelling is begin 2026 geopend na 76 blijken van belangstelling.
Voor de meeste aanvragers zijn AI-fabrieken het praktische startpunt. Toegang is gratis beschikbaar via EuroHPC JU Development Access-oproepen, die maandelijkse sluitingsdata hebben. In aanmerking komende organisaties zijn onder meer bedrijven, universiteiten en onderzoekscentra die gevestigd zijn in EU-lidstaten of geassocieerde landen. Projecten die worden gefinancierd door Horizon Europe of Digital Europe krijgen voorrang.
EuroHPC en de Europese Commissie lanceerden in februari 2026 de tweede Frontier AI Grand Challenge. Eén project zal worden geselecteerd om gedurende één jaar toegang te krijgen tot 2,5% van de totale EuroHPC-capaciteit om een grensverleggend model met ten minste 400 miljard parameters te trainen. Dit is de grootste afzonderlijke rekencapaciteit die ooit aan een Europees AI-project is toegewezen. Toonaangevende universiteiten, nationale AI-instituten en grote industriële consortia zijn de beoogde aanvragers.
Het Digital Europe Programme (DEP) richt zich op implementatie en acceptatie in plaats van op onderzoek. De 9e oproep (DIGITAL-2026-AI-09) is in november 2025 geopend met een deadline van 3 maart 2026, waarbij meer dan 204 miljoen euro wordt toegewezen. Belangrijke AI-onderwerpen zijn onder meer:
DIGITAL-2026-AI-09-GENAI-PA
Proefimplementaties van betrouwbare GenAI-oplossingen in openbare diensten. De EU cofinanciert 50% van het projectbudget.
DIGITAL-2026-AI-09-SOLUTIONS-CANCER-STEP
Implementatie van op AI gebaseerde oplossingen voor kanker- en medische beeldvormingsdiagnostiek in gezondheidszorgstelsels in de hele EU.
DIGITAL-2026-AI-09-DS-HEALTH-TOOL
AI-tools voor het verwerken van genomische gegevens en gezondheidsdatadiensten binnen de Europese gezondheidsgegevensruimte.
DIGITAL-2026-EDIH-AC-09
Consolidatie van Europese digitale innovatiehubs met versterkte AI-capaciteiten ter ondersteuning van het MKB.
DEP-oproepen financieren doorgaans afzonderlijke entiteiten of kleine consortia voor 50% van het totale projectbudget. In tegenstelling tot Horizon Europe vereist DEP geen onderzoeksresultaten – projecten moeten werkende implementaties opleveren met meetbare acceptatiestatistieken.
De Europese Innovatieraad biedt drie verschillende trajecten voor AI-ondernemingen, elk gericht op een andere ontwikkelingsfase.
Redeneren, abstractie en planning in cognitieve AI. Financiert visionair onderzoek dat de wetenschappelijke basis legt voor veilige en mensgerichte AI van de volgende generatie. Deadline: 28 oktober 2026.
Ingebouwde intelligentie voor AI-gestuurde robotica. Richt zich op baanbrekende AI-systemen die autonoom waarnemen, handelen en interageren in complexe, realistische omgevingen. Deadline: 28 oktober 2026.
Voor AI-startups en scale-ups die zich richten op de zeven GenAI4EU-sectoren. Gecombineerde financiering: tot € 2,5 miljoen subsidie plus tot € 10 miljoen aandelenkapitaal. Doorlopende aanmeldingen.
Een nieuw instrument voor 2026, de EIC Advanced Innovation Challenges (AIC), biedt tot € 2,5 miljoen voor baanbrekende deep-tech-oplossingen via een ARPA-achtig gefaseerd financieringsmodel: € 300.000 in fase 1 en tot € 2,5 miljoen in fase 2. Fysieke AI en embedded intelligence behoren tot de eerste aandachtsgebieden van de AIC.
RAISE (Resource for AI Science in Europe) is een virtueel instituut dat toponderzoekers, supercomputerinfrastructuur, hoogwaardige datasets en specifieke financiering met elkaar verbindt. Het Horizon Europe-werkprogramma voor 2026-2027 wijst ongeveer € 107 miljoen toe aan RAISE-pilootoproepen die zijn gestructureerd rond drie themagroepen:
Het juiste programma hangt af van drie variabelen: wat u bouwt, hoe ver het is, en wat voor soort organisatie u bent.
GenAI4EU is het vlaggenschipinitiatief van de Europese Commissie om de ontwikkeling en invoering van generatieve AI in de industriële ecosystemen van Europa te versnellen. Het initiatief, dat in januari 2024 werd aangekondigd met een initieel budget van 500 miljoen euro, is uitgegroeid tot bijna 700 miljoen euro, verdeeld over Horizon Europe, het Digital Europe Programme en de European Innovation Council. De financiering verloopt via meerdere instrumenten, waaronder onderzoekssubsidies, EIC-kapitaalinvesteringen en toegang tot de rekeninfrastructuur van AI Factory.
GenAI4EU richt zich op zeven strategische sectoren die aansluiten bij de industriële strategie van de EU en het Draghi-rapport over concurrentievermogen: productie, robotica, gezondheidszorg, energie, agrovoeding, transport en mobiliteit, en lucht- en ruimtevaart. Elke sector heeft specifieke uitdagingsthema's in Horizon Europe Cluster 4 onder het AI, Data and Robotics Partnership, waardoor gefinancierde projecten gericht zijn op daadwerkelijke industriële implementatie in plaats van generiek AI-onderzoek.
De zeven belangrijkste AI-oproeponderwerpen in Horizon Europe 2026 onder Cluster 4 zijn: (1) AI toepassen – Wetenschap voor de AI-pijler van RAISE, (2) AI-agenten van de volgende generatie voor toepassingen in de praktijk, (3) Uitdagingsgedreven GenAI4EU-booster in Apply AI-sectoren, (4) Efficiënte en conforme toegang tot data voor AI, (5) Robotica voor de productie – Verbetering van kernvaardigheden, (6) Agile en intelligente robotica-platforms van de volgende generatie, en (7) Geavanceerde lokale digitale tweelingen met AI voor vroegtijdige waarschuwing. Daarnaast voegt de horizontale RAISE-oproep 90-107 miljoen euro toe voor AI in wetenschappelijke onderwerpen.
AI-fabrieken zijn middelgrote, voor AI geoptimaliseerde supercomputing-ecosystemen die onder EuroHPC worden geëxploiteerd en zijn ontworpen voor start-ups, kmo's en onderzoeksteams om AI-modellen te trainen en in te zetten. Naar verwachting zullen er tegen eind 2026 minstens 15 operationeel zijn. AI-gigafabrieken zijn veel grotere faciliteiten, elk uitgerust met meer dan 100.000 geavanceerde AI-processors, gericht op het trainen van grensverleggende modellen met triljoenen parameters. De EU heeft via het InvestAI-initiatief 20 miljard euro toegewezen voor vier tot vijf gigafabrieken, met een formele oproep tot het indienen van blijken van belangstelling die begin 2026 van start gaat.
Ja, maar de route hangt af van de fase waarin u zich bevindt. Individuele start-ups en kmo's komen het best in aanmerking voor de EIC Accelerator (tot 2,5 miljoen euro subsidie plus tot 10 miljoen euro aan aandelenkapitaal), de EIC Advanced Innovation Challenges (tot 2,5 miljoen euro in fase 2) of gratis toegang tot AI-fabrieken via EuroHPC-toegangsoproepen. Samenwerkingsprojecten in het kader van Horizon Europe vereisen doorgaans een consortium van ten minste drie entiteiten uit drie EU-lidstaten of geassocieerde landen. Voor pure implementatie en acceptatie financieren oproepen van het Digital Europe Programme vaak afzonderlijke entiteiten of kleine consortia.
De Frontier AI Grand Challenge, gelanceerd in februari 2026, financiert één project om een grensverleggend AI-model met ten minste 400 miljard parameters te trainen. De geselecteerde winnaar krijgt gedurende één jaar toegang tot maximaal 2,5% van de totale EuroHPC-rekencapaciteit op AI-geoptimaliseerde supercomputers. De deadline voor aanvragen is 13 april 2026. Dit is een van de meest rekenintensieve financieringsmogelijkheden die ooit aan Europese AI-actoren is aangeboden.
RAISE (Resource for AI Science in Europe) is bedoeld als een virtueel instituut voor AI in de wetenschap, soms omschreven als een CERN voor AI. Het Horizon Europe-werkprogramma voor 2026-2027 wijst ongeveer 107 miljoen euro toe aan RAISE-proefoproepen, waaronder 15 miljoen euro voor Thematische Netwerken van Excellentie voor AI in de wetenschap, 30 miljoen euro voor proefprojecten voor geautomatiseerde wetenschappelijke ontdekkingen, en MSCA-doctorale netwerken die onderzoekers opleiden in AI-gedreven wetenschappelijke methodologieën.
Het juiste programma hangt af van uw type organisatie, het technologische gereedheidsniveau en de sector. Projecten in de onderzoeksfase op TRL 1-3 kunnen kijken naar EIC Pathfinder (tot € 4 miljoen) of Horizon Europe-subsidies voor collaboratieve RIA. Projecten op TRL 4-6 met marktpotentieel kunnen het beste kijken naar EIC Accelerator of Horizon Europe Innovation Actions. Oplossingen die klaar zijn voor implementatie en gericht zijn op overheidsinstanties of specifieke sectoren passen het best bij Digital Europe-oproepen. Toegang tot AI-infrastructuur en rekenkracht verloopt via EuroHPC. Gebruik GrantsFinder om uw project te beschrijven en een op AI afgestemde shortlist van openstaande oproepen te krijgen.
Het EU-AI-financieringslandschap in 2026 is echt complex: zeven Horizon Europe-oproeponderwerpen, vier Digital Europe AI-oproepen, twee EIC Pathfinder-uitdagingen, één EIC Accelerator-uitdaging, een Frontier AI Grand Challenge en doorlopende EuroHPC-toegang – allemaal met verschillende subsidiabiliteitsregels, deadlines en consortiumvereisten.
GrantsFinder gebruikt AI om uw projectbeschrijving in realtime te matchen met alle openstaande EU-oproepen. Beschrijf uw technologie, sector en type organisatie en ontvang een gerangschikte shortlist van de meest relevante oproepen met relevantiescores en aanwijzingen voor het indienen van een aanvraag. Het duurt twee minuten en u kunt gratis aan de slag.
Lees voor achtergrondinformatie over eerdere AI-financieringsmogelijkheden onze gids AI- en Deep Tech-financiering voor 2025. Zie voor de volledige context van het werkprogramma 2026-2027 ons artikel EU-financiering in 2025: wat is er nieuw en wat verandert er? Als u aan het evalueren bent welk EIC-instrument bij uw fase past, lees dan onze vergelijking EIC Accelerator vs Pathfinder vs Eurostars.
Ontdek AI- en Deep Tech-financieringsmogelijkheden in de EU voor 2025, waaronder het AI Factories-initiatief, Digital Europe AI-oproepen, EuroHPC en financiering voor baanbrekende innovatie.
Lees artikelUitgebreide gids voor het Horizon Europe-werkprogramma 2026-2027. Behandelt alle clusters, EIC, ERC, MSCA, Widening, budgetten, deadlines en hoe u 14 miljard euro aan EU-financiering voor onderzoek en innovatie kunt aanvragen.
Lees artikelOntdek de laatste wijzigingen in de EU-financieringsprogramma's voor 2025-2026, waaronder het werkprogramma van Horizon Europe ter waarde van 14 miljard euro, updates over Digital Europe en het voorgestelde Horizon 2028-2034 ter waarde van 175 miljard euro.
Lees artikelLaat GrantsFinder u helpen de perfecte financieringsmogelijkheden voor uw project te ontdekken.
Ga gratis aan de slag